AB Komisyonu’nun “Industrial Accelerator Act” taslağı hakkında detaylı incelenmesi gereken konular var. Bazı kaynaklarda belirtildiği gibi her şey toz pembe değil. Bu taslak 2026 son çeyreğinde yayınlanması planlanan bir çerçeve olarak konuşuluyor.

Öne çıkan kritik noktalar

  1. Made in Europe yaklaşımı, tüm sektörleri ve özel sektörün her alımını kapsayan genel bir kural değil. Taslak, bu yaklaşımı ağırlıkla kamu alımları ve kamu destekleri; yani hibe, kredi, garanti, teşvik ve benzeri kamu bağlantılı mekanizmalar için hazırlamayı hedefliyor.
  2. Özel sektörün tamamen ticari alımları bakımından aynı etki beklenmemeli. Taslak kamu yararı ekseninde tanımlandığı için, AB ülkelerindeki özel sektörlerin kendi bütçesiyle yaptığı alımlara otomatik olarak uygulanmayacaktır. Bu nedenle Türkiye’den yapılan tüm özel sektör ihracatlarını kapsayan genel bir bariyer gibi okunmamalıdır.
  3. Kamu alımı olsa bile bazı durumlarda yine geçerli olmayacaktır. Eşik değer altı alımlarda ve 2014/23, 2014/24, 2014/25 kapsamı dışındaki alımlarda uygulama alanı bulmaması mümkündür.
  4. Her ürün grubunu otomatik kapsamayacaktır. Union origin yaklaşımının özellikle Annex II’de listelenen net-zero teknoloji grupları için kurgulanması planlanmaktadır. Bu da tüm sanayi ürünleri için yatay ve sınırsız bir kapsam anlamına gelmez.
  5. Uyumsuzluk halinde kapsam dışı kalma ihtimali doğabilir. Kamu alımı kapsamına giren bir ürün dahi olsa, teknik uyumsuzluk, işletme-bakım gerekçeleri veya proje özelindeki fonksiyonel ihtiyaçlar nedeniyle kapsam dışında kalabilecek istisnalar oluşabilir.
  6. CBAM yükümlülükleri ayrı başlıktır. Taslak, CBAM kapsamındaki firmaların sorumlu olduğu gömülü emisyon raporlamalarını ortadan kaldırmaz ve bu yükümlülükleri doğrudan ikame etmez.
Kısacası bu taslak, kamu yararına olan alımlarda ve Annex II’de belirtilen stratejik ürünler için önem taşıyabilir; ancak tüm özel sektör alımlarını ve tüm ihracat kalemlerini otomatik biçimde kapsayan geniş bir ticaret duvarı gibi yorumlanmamalıdır.

Bu nedenle Türkiye’den AB’ye ihracat yapan firmalar açısından konu başlıklarının dikkatli ayrıştırılması gerekir. Kamu alımı, kamu destekli proje, stratejik teknoloji listesi, teknik istisna alanları ve CBAM gibi mevcut yükümlülükler birbirine karıştırıldığında, piyasa yanlış beklentiler üretebilir.

#Sanayi #TedarikZinciri #AB #KamuAlımı #Teşvikler #NetZero #Dekarbonizasyon #CBAM #Recarbeng #SKDM